Instalacje wodno-kanalizacyjne

Jeden z podstawowych warunków komfortowego mieszkania to działające bezawaryjnie doprowadzenie wody i odprowadzenie ścieków. Najczęściej dopiero w momencie awarii uświadamiamy sobie, jak ważna jest instalacja wodno-kanalizacyjna. Warto podczas budowy lub remontu przestrzegać zasad prawidłowego rozplanowania rurociągów, by w przyszłości cieszyć się ze słuchawki prysznicowej czy umywalki, zamiast narzekać na słaby strumień wody czy ciągle zapychające się odpływy.

Instalacja kanalizacyjna

Instalacje kanalizacyjne, działające na prostej zasadzie, często okazują się najtrudniejsze do przerobienia lub rozbudowy. Wszystko za sprawą grawitacyjnego spływu ścieków – ścieki poruszają się ku dołowi pod własnym ciężarem. W ruch wprawia je mała siła, dlatego należy unikać rozwiązań zwiększających opory przepływu: długich odcinków poziomych, zmian kierunku, zwężeń.

To właśnie konieczność odpowiedniego prowadzenia rur kanalizacyjnych ogranicza możliwości przestawienia urządzeń sanitarnych (np. sedes, umywalka) w inne miejsce, albo projektowania łazienki w nowym pomieszczeniu, z dala od pionów kanalizacyjnych.

Jak w takim razie powinny być ułożone rury kanalizacyjne? Tutaj ważne są następujące zasady:

  • kładziemy rury ze stałym spadkiem,
  • stosujemy rury z dostatecznie dużą średnicą,
  • ograniczamy liczbę załamań rur do minimum,
  • starannie łączymy rury,
  • dbamy o odpowiednią wentylację rur.

Spadek – najlepiej od 2 do 15% (minimum 2 cm na 1 m długości). Jednak praktyka dowodzi, że już spadek 1% jest wystarczający, o ile nie ma zmian kierunku. Nachylenie powyżej 15% powoduje z kolei, że ścieki wypełniają cały przekrój rury, tworząc swoisty korek, co może skutkować wysysaniem wody z syfonów.

Średnica – musi być dopasowana do ilości spływających nimi ścieków. W praktyce najczęściej stosuje się rury średnicy 110 mm jako podejścia do misek ustępowych, oraz 50 mm do pozostałych sanitariatów. Pojedyncze umywalki można wprawdzie przyłączyć rurami 40 mm, ale są one wyraźnie bardziej podatne na zapchanie.

Zasadą jest, że średnica rury nie powinna być mniejsza od średnicy wyjścia z syfonu. Jeżeli zaś jest zmieniana, to ma rosnąć w kierunku pionu (cokolwiek przepłynie przez syfon, będzie w stanie spłynąć dalej). Jednak takich zmian należy unikać, bo powodują zaburzenia przepływu i nawet w miejscu powiększenia średnicy mogą osadzać się zanieczyszczenia.

Załamania – każda zmiana kierunku wyhamowuje spływ ścieków i w tych miejscach zazwyczaj osadzają się zanieczyszczenia. Dlatego zmiany kierunku powinny być łagodne, np. zamiast jednego kolana 90°, dwa po 45°. Tam, gdzie potrzebne są nietypowe kąty nachylenia, warto stosować regulowane (nastawne) kształtki. Natomiast użycie złączek harmonijkowych to ostateczność. Ograniczają średnicę rur i często po kilku latach tracą szczelność.

Połączenia – od ich jakości zależy szczelność instalacji, która w większości zostanie zakryta podczas robót wykończeniowych. Na ogół rury łączy się na wcisk, a króćce mają gumowe uszczelki. Warto nakładać na połączeniach specjalną pastę poślizgową na bazie silikonu. Pozwala nie tylko bez problemu wcisnąć rurę w uszczelkę, ale dodatkowo ją zabezpiecza i połączenie daje się rozebrać bez kłopotu nawet po kilku latach. Innych sposobów połączeń, np. przez klejenie rur, praktycznie nie spotyka się w domach jednorodzinnych.

Co istotne, nowe rury z tworzyw można bez trudu łączyć ze starymi pionami czy odpływem z budynku do kanalizacji zewnętrznej. Średnice są unormowane, zaś w miejscu połączenia stosuje się odpowiednie złączki, tzw. trapery.

Wentylacja – rurociągi kanalizacyjne muszą być wentylowane, ponieważ spływ ścieków skutkuje zasysaniem powietrza, co przy braku wentylacji pionów powoduje wysysanie wody z syfonów. Przez wywiewki na pionach wydostają się też gazy kanalizacyjne. Przynajmniej jeden pion ma być w związku z tym wyprowadzony ponad dach (położony najdalej od odpływu z budynku). Pozostałe można zakończyć zaworami napowietrzającymi, zakłada się je też niekiedy na końcu długich podejść. Jednak zawór jest potencjalnie zawodny, a jego awaria oznacza przedostawanie się wyziewów z kanalizacji do pomieszczeń. Dlatego muszą być dostępne do kontroli i ewentualnej wymiany.

A co w przypadku gdy nasza kanalizacja “ma pod górkę”? Pozostaje zastosować zestaw rozdrabniająco-przepompowujący. Specjalna pompa z rozdrabniaczem wymusi przepływ ścieków nawet pod górę. Niestety jest to rozwiązanie mało popularne i kosztowne. Jeżeli nie da się zgodnie ze sztuką przygotować instalacji grawitacyjnej, zestaw rozdrabniająco-przepompowujący jest jedynym rozwiązaniem.

Instalacja wodna (wodociągowa)

Z położeniem rur wodociągowych jest bez porównania łatwiej – ciśnienie i tak przepchnie przez nie wodę, choćby były prowadzone bez spadku i załamane w wielu miejscach. Z wodą możemy sobie zatem pozwolić na wydłużenie i skomplikowanie trasy rurociągu, co ma szczególne znaczenie, gdy chcemy go ukryć.

W domach jednorodzinnych długości rur i ich średnice nie powodują komplikacji, ale w praktyce istotniejsza jest konieczność użycia termoizolacyjnej otuliny do rur z ciepłą wodą. Przepisy mówią o grubości ścianek przynajmniej 20 mm, co zamienia nam rurę z 16 mm na rurę 56 mm.

A jakie materiały stosować? Kiedyś była to stal, obecnie są to tworzywa sztuczne i miedź. Czy można łączyć ze sobą wszystkie materiały? Tak, ale należy uważać na połączenia stali i miedzi (w tym miejscu szybko dochodzi do korozji). Połączenia różnych materiałów można wykonać za pomocą złączek z przejściem na gwint. W ten sposób można też dodać powszechnie stosowane złączki mosiężne i typowe zawory.

Rury plastikowe łączy się na wiele sposobów, w zależności od zastosowanego materiału:

  • klejenie – PVC i CPVC,
  • zgrzewanie – PP i PP-stabi,
  • złączki skręcane – PE; PB; PEX-Al-PE,
  • złączki zaprasowywane – PEX-Al-PE.

Rury do systemów klejonych i zgrzewanych są sztywne i do zmiany kierunku wymagają złączek. Natomiast pozostałe tworzywa można wyginać i układać nawet na skomplikowanych trasach z jednego kawałka rury bez połączeń. Można je więc bez obaw ukryć pod wylewką podłogową lub otynkować w bruzdach (pamiętając o zastosowaniu otuliny lub peszla). Z tego względu są najchętniej wykorzystywane przy remontach. W systemach skręcanych nie potrzeba ponadto specjalistycznych narzędzi, dlatego są najlepszym wyborem dla majsterkowiczów remontujących samodzielnie.

Rury miedziane najczęściej łączy się przez lutowanie, chociaż są też systemy zaprasowywane oraz na złączki skręcane. Są one przydatne zwłaszcza w miejscach, gdzie użycie palnika jest utrudnione (np. w pobliżu mebli łazienkowych). Zwykle stosuje się elastyczne rury z tzw. miękkiej miedzi.

Koszty remontu instalacji wodno-kanalizacyjnej

Przy remoncie instalacji wodno-kanalizacyjnej znaczenie ma nie tyle wielkość domu, co rozległość instalacji i możliwy sposób jej prowadzenia. Zdarzają się budynki małe, za to z rozrzuconymi, oddalonymi od siebie pomieszczeniami sanitarnymi. Jeżeli jednak łazienki, kuchnia i kotłownia są jedna nad drugą lub stykające się ścianami, prowadzenie rur będzie mniej pracochłonne i wpłynie na obniżenie kosztu remontu.